Megjithëse protestat e studentëve dhe qytetarëve në Serbi janë më të rralla këtë vit krahasuar me vitin e kaluar, lëvizja e tyre po përgatitet për zgjedhjet e afërta. Të gjitha sondazhet tregojnë se gjasat e tyre për sukses janë shumë të mëdha.
Presidenti aktual planifikon të zgjidhet kryeministër, sipas logjikës: aty ku jam unë, aty është edhe pushteti. Në kampin e tij, ende po analizojnë nëse është më mirë t’i ndajnë zgjedhjet presidenciale nga ato parlamentare apo jo. Nga ana tjetër, studentët thonë se represioni ka marrë fund dhe se lëvizja e rezistencës nuk mund të ndalet, pavarësisht planeve të regjimit.
“Në vendin tim ka aq shumë represion, saqë, fjalë për fjalë, nuk e di nëse më lejohet të kaloj në vendkalimin për këmbësorë pa më marrë njësia e ndërhyrjes, pa më futur në makinën e policisë dhe pa më çuar kush e di se ku.”
https://www.youtube.com/watch?v=TU-3lfW0siQ
“Ne do të vazhdojmë të jetojmë në këtë shtypje nëse nuk ndryshon asgjë. Prandaj, aktualisht po luftojmë për një jetë të denjë për një qenie njerëzore.”
https://www.youtube.com/watch?v=TU-3lfW0siQ
Në Bosnjë-Hercegovinë, lëvizja studentore nga Beogradi i motivoi të rinjtë të dilnin në protesta. Të rinjtë nga Zenica protestuan marsin e kaluar sepse nuk ndihen të sigurt.
“Mendoj se studentët në Serbi janë nismëtarët kryesorë të gjithçkaje. Sepse, po të mos e kishin ngritur zërin, askush në rajon nuk do të kishte reaguar apo protestuar për çështje të caktuara. Ata thjesht na dhanë atë motivim, pasi shohim se bojkotet po bëhen gjithnjë e më të shpeshta këtu në Bosnjë. Deri diku e përjetuam atë që ata donin të përcillnin dhe, po ashtu, më në fund i kuptuam problemet në vendin tonë. Dhe më gëzon fakti që në protestat në Zenicë morën pjesë kryesisht të rinj.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-zenica-protesti/33341584.html
Në Sarajevë, një muaj më vonë, të rinjtë protestuan për shkak të mungesës së reagimit të qeverisë ndaj tragjedisë në Jabllanicë.
“Ku janë paratë? Ku janë paratë? Ku janë paratë?”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-specijal-protesti/33384720.html
“Ata po ikin prej nesh. Ne erdhëm deri në pragun e tyre për të biseduar me njerëzit e tyre, por ata po ikin më tej në jug. Do të duhej t’i kisha pritur diku më poshtë, për t’u bërë disa pyetje. Ata nuk duhen pyetur, ata duhen zëvendësuar. Asgjë tjetër.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-specijal-protesti/33384720.html
Megjithatë, as në Zenicë dhe as në Sarajevë nuk u shfaq një numër i madh të rinjsh, kështu që autoritetet mund t’i injoronin lehtësisht.
“Isha i zhgënjyer. Përsëri, shpresoj që kjo masë të rritet, të rritet, por shoh që nuk po rritet. Mund të largohem nga Mostari.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-specijal-protesti/33384720.html
Të rinjtë thonë se shkaku kryesor është apatia që mbizotëron në Bosnjë-Hercegovinë.
“Mendoj se të rinjtë në Bosnjë-Hercegovinë, ashtu si edhe gjeneratat e tjera, janë mjaft apatikë, sepse jemi mësuar të jemi të tillë prej 30 vitesh.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-mladi-sarajevo-protest/33404369.html
“Sigurisht që ka frikë te të rinjtë. Por mendoj se bëhet fjalë më tepër për bindjen se asgjë nuk do të ndryshojë.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-mladi-sarajevo-protest/33404369.html
Të tjerë i shohin shkaqet te mentaliteti.
“Është ai lloj mentaliteti i përshtatshëm për situatën tonë: ‘vetëm mos qëllo, mirë është, mjafton të jemi gjallë e shëndoshë’; ambicie dhe pritshmëri të pakta, ambicie të kufizuara – dhe kjo tani çon në një reagim disi më të vështirë.”
https://www.slobodnaevropa.org/a/perspektiva-mladi-sarajevo-protest/33404369.html
Megjithatë, ka arsye edhe më serioze pse të rinjtë në Bosnjë-Hercegovinë nuk e ndjekin shembullin e Beogradit. Serbia ka një qendër politike dhe një sundimtar që vendos për gjithçka, ndaj e gjithë zemërimi drejtohet kundër tij. Në Bosnjë-Hercegovinë, në pushtet janë tri parti dhe pushteti është i ndarë midis entiteteve dhe kantoneve; pra, sistemi është i fragmentuar. Në Serbi, protestat përqendrohen te korrupsioni dhe sundimi i ligjit, ndërsa në Bosnjë-Hercegovinë gjithçka shndërrohet menjëherë në një çështje etnike. Nëse studentët protestojnë në Mostar, kjo shihet menjëherë me dyshim në Sarajevë apo Banja Llukë. Për më tepër, numri i të rinjve që janë larguar jashtë vendit është shumë më i lartë se ai i atyre që janë larguar nga Serbia; pjesa më rebele e popullsisë po pakësohet vazhdimisht. Në Beograd, universiteti ndodhet nën ndikimin e fortë të partisë në pushtet. Jeta afatgjatë në një sistem jofunksional krijon një gjendje psikologjike ku individët nuk mund të ndikojnë më te rezultati; megjithatë, nëse çështja merr karakter ndëretnik dhe kjo përcakton identitetin e përbashkët të të rinjve në Bosnjë-Hercegovinë, atëherë energjia për protesta do të ekzistojë.
