Dy ditë dhe dy protesta të të njëjtave profesione në RS ilustrojnë qartë se kush ka dhe kush nuk ka të drejtë të thotë atë që mendon.
Në Banja Lluka, më 11 tetor, policia hodhi poshtë një kërkesë për një tubim publik të përfaqësuesve të Lëvizjes Studentore në Banja Lluka. Tribuna nuk u mbajt për shkak të ngacmimeve dhe prishjes së rendit dhe qetësisë publike, kështu që policia i informoi studentët se nuk mund të garantonin sigurinë.
Tetë ditë më parë në Novi Pazar, në një tubim të studentëve atje, kishte, ndër të tjera, dy pankarta që shkruanin: “Srebrenica është gjenocid” dhe “Ratko Mladiç – një kriminel”. Pasuan reagime të shumta nga tabloidët dhe portaloidët pa shtyp, figura publike dhe ndikues. Reagimi më i zhurmshëm erdhi nga Republika Srpska. Pastaj mesazhet “Gjeneralët tanë nuk janë kriminelë” dhe “Republika Srpska nuk është gjenocidale, na tradhtuat” u shfaqën nga ballkonet e konvikteve studentore. Asnjë nga zyrtarët në Novi Pazar apo diku tjetër nuk tha kurrë se Serbia apo RS ishte gjenocidale. Megjithatë, dy pankarta në Novi Pazar ishin të mjaftueshme për të mbajtur një tubim studentor në Sarajevën Lindore më 15 tetor. Sipas Perspektivës, eventi u organizua me një paralajmërim për studentët se do të ndëshkoheshin nëse nuk paraqiteshin. Me mbështetjen e Unionit të Social Demokratëve të Pavarur (SNSD) në pushtet, u organizua transporti nga qytete të tjera, tubimi mblodhi më pak se treqind studentë. Sipas bashkëbiseduesit anonim, numri i reagimeve është i parëndësishëm.
Nikolla Lapçeviç, president i Unionit të Studentëve të RS, foli si më poshtë në emër të studentëve që ai përfaqëson: “Në fillim, ne mbështetëm kolegët tanë në Serbi, duke besuar në solidaritetin studentor dhe respektin e ndërsjellë. Ishte pikërisht për shkak të këtij besimi që ne i përjetuam mesazhet kontraverse si mbështetje të tradhtuar nga ata që i paraqitën, i mbështetën ose nuk i mohuan.”
U raportua në media se Unioni i Studentëve të RS dhe Parlamenti Studentor i Universitetit të Sarajevës Lindore ranë dakord për hapat e mëtejshëm në organizimin e unionit studentor. Qëllimi, gjoja, ishte të theksohej rëndësia e respektimit të mendimit të shumicës së studentëve, qëndrimi i tyre i përbashkët. Mesazhi kryesor i takimit ishte: “Drina është shtylla kurrizore, jo kufiri”.
Por Nenad Gjorgjiç, sekretar i Unionit Studentor, thotë diçka kontradiktore për Perspektiva Plus.
“E konsideroj këtë lloj procedure jashtëzakonisht të padrejtë ndaj kolegëve të mi nga Banja Lluka. Ishte e natyrshme dhe e pritshme që kolegët tanë nga Sarajeva Lindore të konsultoheshin më parë me ne, në mënyrë që, nëse do të kishte nevojë për një deklaratë zyrtare, ne do ta shqyrtonim së bashku situatën dhe do të përpiqeshim të harmonizonim qëndrimet. Megjithatë, dua të theksoj edhe një herë se qëndrimi im personal është se Unioni i Studentëve nuk duhej të ishte deklaruar fare për këtë çështje. Unë besoj se aktiviteti politik i studentëve në Serbi, si dhe pjesëmarrja e tyre në zgjedhje dhe tubime publike, nuk duhet t’i nënshtrohet miratimit ose dënimit tonë. Roli ynë është të përfaqësojmë interesat e studentëve të Republikës Srpska dhe të mos marrim anë në konfliktet politike që nuk lidhen drejtpërdrejt me aktivitetet tona.”
Është e papranueshme që çdo qëndrim të paraqitet si qëndrim zyrtar i të gjithë organizatës pa u konsultuar më parë me të gjithë përfaqësuesit e saj, paralajmëron Gjorgjiç. Mendimi kritik është, thotë ai, një nga cilësitë më të rëndësishme të çdo personi të arsimuar dhe përgjegjës dhe është i nevojshëm kur merren vendime, veçanërisht kur bëhet fjalë për çështje të ndjeshme. Fatkeqësisht, në një shoqëri që shpesh nuk ka një perceptim kritik të realitetit, studentët nuk janë gjithmonë një përjashtim, thotë Gjorgjiç.
“Unë besoj se është veçanërisht e rrezikshme kur qëndrime dhe vendime serioze formohen në bazë të informacionit të paverifikuar, titujve sensacionalë dhe raportimeve nga tabloidët ose media të tjera të errëta, qëllimi i të cilave është shpesh të inkurajojnë përçarjen, intolerancën dhe nxitjet më të ulëta njerëzore. Studentët, si bartës të ardhshëm të zhvillimit shoqëror, pritet të jenë ata që i njohin, vënë në dyshim dhe i hedhin poshtë fenomene të tilla. Nëse ne, si komunitet akademik, nuk ushqejmë lirinë e mendimit, diskutimin e arsyetuar dhe përgjegjësinë për një fjalë të thënë publikisht, vështirë se mund të presim që pjesa tjetër e shoqërisë të bëjë të njëjtën gjë”, thotë Gjorgjiç.
Në seancën që Presidenti i Unionit të Studentëve të RS-së caktoi urgjentisht me Parlamentin Studentor të Universitetit të Sarajevës Lindore, u shpallën pikëpamje personale – përsëri në emër të studentëve.
Sipas një burimi të njohur për redaksinë, i cili dëshiron të mbetet anonim, studentët në Banja Luka dhe Foça bojkotuan tubimin, pjesërisht sepse tubimi është jozyrtar: “Studentët nga Banjaluka dhe Foça nuk do ta bojkotojnë publikisht tubimin, sepse ekziston një rregull i pashkruar që parlamentet merren vetëm me punët e tyre, edhe pse janë nga e njëjta organizatë”, thotë një burim anonim i Perspektive nga Banja Luka.
Në disa raste, përfaqësuesit e Unionit të Studentëve të RS dhe Parlamentit Studentor u takuan dhe organizuan konferenca me parlamentet studentore nga Serbia. Ata përfaqësues studentorë nga Beogradi dhe Novi Sadi janë qartësisht aktivistë ose anëtarë të Partisë Progresive Serbe, i thotë Perspektivës një burim anonim nga Sarajeva Lindore.
“Unë besoj se kjo ishte përgatitur paraprakisht. Siç e vërej, kjo është në një farë mënyre një përpjekje për t’u mobilizuar për të treguar se studentët nga Republika Srpska janë kundër protestave studentore, të gjitha për shkak të pankartave nga Novi Pazari. Përfaqësuesit e studentëve erdhën në leksionet tona një ditë para tubimit dhe na thanë fjalë për fjalë se duhet të shkojmë në tubim, përndryshe do të ketë sanksione për ata që nuk vijnë. Për aq sa mund të shoh, reagimi është i dobët – unë jetoj pranë sallës ku po mbahet tubimi. Vetëm tre autobusë erdhën nga Pale, që është një numër i parëndësishëm, duke pasur parasysh se ka rreth 500 studentë në konviktin në Pale, veçanërisht kur merr parasysh numrin e përgjithshëm të studentëve në dy universitetet publike. Ata nuk thanë se cilat do të ishin sanksionet, dhe unë u turpërova të pyesja. Por këtu, shoh se në vitin tim 99% e njerëzve nuk u larguan”, na tha një burim anonim nga Sarajeva Lindore.
Edhe pse po krijohet presion se kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme dhe se – nëse nuk shkojnë në tubim, diçka e keqe do t’u ndodhë të gjithë studentëve në Republika Srpska, ky tension është në të vërtetë frika e tyre, thotë bashkëbiseduesi anonim. “Ata kanë frikë se në rast të një debakli, do të jenë personalisht përgjegjës para atyre që ua dhanë idenë për të organizuar Korin”, thotë bashkëbiseduesi.
Studentët e Banja Llukës kanë njoftuar një tubim të ri për të hënën, më 19 tetor. Por policia e ndaloi përsëri.
Pushteti nuk jep – pushtet.
Autori: Lupko Misheliç
